Mua hàng thông minh
Hàng xách tay và hàng nhập khẩu chính ngạch khác nhau thế nào?
Tóm tắt nhanh
- Chính ngạch nghĩa là hàng đi qua đơn vị nhập khẩu, có hồ sơ, nhãn phụ tiếng Việt và người chịu trách nhiệm tại Việt Nam.
- Xách tay nghĩa là hàng được mang theo người hoặc gửi về, thường không qua các bước đó.
- Hàng xách tay chưa chắc là hàng giả, nhưng khi được bày bán thì vẫn phải có nhãn phụ và giấy tờ như mọi hàng hóa khác.
- Cùng tên thương hiệu, sản phẩm bán ở mỗi nước có thể khác công thức, nên mẹ luôn đọc nhãn của đúng hộp đang cầm.
Nội dung chính
"Hàng này chị xách tay từ Úc về, đảm bảo xịn hơn hàng trong nước." Mẹ chắc đã nghe câu này. Nghe thì xuôi tai, nhưng nó trộn lẫn hai chuyện khác nhau: sản phẩm gốc có tốt không, và món đồ trên tay mẹ đã đi con đường nào.
Bài này tách hai chuyện đó ra.
Hai con đường khác nhau
Nhập khẩu chính ngạch là hàng đi qua một đơn vị nhập khẩu tại Việt Nam. Đơn vị này làm thủ tục hải quan, đăng ký bản công bố với cơ quan quản lý nếu là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, dán nhãn phụ tiếng Việt và đứng tên chịu trách nhiệm.
Xách tay là hàng được mua ở nước ngoài rồi mang theo người hoặc gửi về. Món đồ thường không đi qua các bước trên, nên hộp chỉ có nhãn tiếng nước ngoài.
| Tiêu chí | Chính ngạch | Xách tay |
|---|---|---|
| Nhãn phụ tiếng Việt | Có | Thường không |
| Bản công bố tại Việt Nam | Có | Thường không |
| Đơn vị chịu trách nhiệm trong nước | Có, ghi trên nhãn phụ | Người bán tự nhận, không ràng buộc |
| Truy được nguồn gốc lô hàng | Có hồ sơ | Khó |
| Bảo quản trên đường đi | Theo quy trình của nhà nhập khẩu | Tùy người mang |
| Giá | Thường cao hơn | Thường thấp hơn |
Xách tay có phải hàng giả không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Nhiều người mua thật ở siêu thị hay nhà thuốc nước ngoài, và sản phẩm đó là thật.
Rắc rối nằm ở chỗ mẹ không có cách nào phân biệt. Từ "xách tay" không đi kèm bất cứ bằng chứng gì. Báo Đại biểu Nhân dân từng ghi nhận người bán thường lấy lý do "xách tay" để giải thích việc thiếu hóa đơn, chứng từ và nhãn phụ. Hàng giả cũng có thể đội cái tên đó.
Bày bán hàng xách tay thì sao?
Mang về cho gia đình dùng là một chuyện, bày lên kệ bán là chuyện khác. Theo cùng nguồn trên, sản phẩm bày bán tại cửa hàng thiếu nhãn phụ vẫn vi phạm quy định, dù được gọi là hàng xách tay, và có thể bị xử phạt, tịch thu.
Điều này liên quan trực tiếp tới mẹ ở chỗ: nếu sản phẩm có vấn đề, mẹ sẽ khó tìm được người chịu trách nhiệm.
Cùng tên nhưng chưa chắc cùng công thức
Đây là điểm ít người để ý. Một thương hiệu bán ở Úc, ở Anh và ở Việt Nam có thể có công thức khác nhau, dù tên gọi gần giống. Bao bì cũng đổi theo đợt.
Nên khi đọc review trên mạng, mẹ đừng mặc định thành phần giống hộp đang cầm. Hãy đọc nhãn của đúng cái hộp đó. Bài cách đọc nhãn vitamin nhập khẩu hướng dẫn từng dòng.
Ngoài ra mỗi nước quản lý thực phẩm bổ sung khác nhau. Ở Úc, phần lớn vitamin có số AUST L thuộc nhóm "listed", nghĩa là nhà sản xuất tự cam kết và TGA không đánh giá hiệu quả trước khi lưu hành. Ở Mỹ, thực phẩm bổ sung nhìn chung không cần FDA phê duyệt trước khi bán. Vì vậy, "hàng ngoại" không tự động có nghĩa là đã được kiểm chứng hiệu quả.
Vì sao mẹ bầu và trẻ nhỏ cần cẩn thận hơn
Người lớn khỏe mạnh uống nhầm một lọ vitamin C thường không sao. Với mẹ bầu và em bé, biên độ sai sót hẹp hơn nhiều, vì ba lý do.
Liều rất nhỏ. Liều siro kẽm cho bé 3 đến 6 tháng là 1 ml, cho bé từ 5 tuổi là 5 ml. Không đọc được nhãn, mẹ có thể cho con uống gấp vài lần mà không biết.
Sản phẩm nhạy với nhiệt. Men vi sinh, dầu cá và các loại giọt cần bảo quản đúng. Một kiện hàng nằm trong khoang xe hay kho nóng nhiều ngày thì người mua không thể nhìn ra.
Nhiều bản khác nhau. Có loại dành cho người lớn, có loại cho trẻ, có loại chứa vitamin A hoặc thảo dược không phù hợp khi mang thai. Hộp không có tiếng Việt thì càng dễ nhầm.
Năm câu nên hỏi khi người bán nói "hàng xách tay"
- Hàng mua ở đâu, có hóa đơn hoặc phiếu mua ở nước ngoài không?
- Hàng về Việt Nam bằng đường nào, mất bao lâu, bảo quản ra sao?
- Hạn dùng còn bao lâu, cho xem ảnh lô sản xuất trên đúng hộp được không?
- Hộp có nhãn phụ tiếng Việt không, ai đứng tên chịu trách nhiệm?
- Nếu có vấn đề, mẹ liên hệ ai và đổi trả thế nào?
Người bán trả lời rõ cả năm câu là dấu hiệu tốt. Chỉ cần một câu "chị yên tâm, hàng em uy tín" thay cho câu trả lời, mẹ nên dừng lại.
Vậy mẹ nên chọn thế nào?
Với mẹ bầu và trẻ nhỏ, sai một lần là thứ đắt nhất. Chúng tôi khuyên theo thứ tự:
- Ưu tiên sản phẩm có nhãn phụ tiếng Việt và đơn vị nhập khẩu rõ ràng.
- Hỏi xem người bán có giấy tờ của đúng sản phẩm đó không.
- Nếu sản phẩm mẹ cần không có bản chính ngạch, hãy hỏi bác sĩ xem có lựa chọn thay thế đã lưu hành hợp lệ hay không.
Tại cửa hàng này, những sản phẩm đã được xác nhận giấy tờ sẽ có nhãn ghi rõ trên trang, ví dụ Sắt Ferrolip và Nature's Way DHA Drops. Với sản phẩm khác, mẹ cứ nhắn Zalo để hỏi trước khi đặt.
Khi người bán nói "hàng mẹ em dùng rồi"
Lời giới thiệu của người quen là tín hiệu tốt về sự tử tế, nhưng không phải bằng chứng về lô hàng. Mẹ cứ kiểm tra theo 6 việc trước khi mua. Người bán thật lòng sẽ không phiền vì mẹ hỏi kỹ.
Câu hỏi thường gặp
Hàng xách tay có phải hàng giả không?
Không nhất thiết. Nhiều món được mua thật ở siêu thị, nhà thuốc nước ngoài. Vấn đề là mẹ không kiểm chứng được đường đi của hàng, cách bảo quản và không có đơn vị chịu trách nhiệm tại Việt Nam.
Hàng chính ngạch có đắt hơn xách tay không?
Thường có, vì phải tính phí nhập khẩu, kiểm tra, đăng ký và dán nhãn. Phần chênh đó đổi lại là giấy tờ rõ ràng và có nơi chịu trách nhiệm.
Người nhà gửi vitamin từ nước ngoài về dùng có sao không?
Đó là chuyện dùng cá nhân, khác với bày bán. Tuy vậy mẹ bầu và trẻ nhỏ vẫn nên kiểm tra thành phần với bác sĩ, vì mẹ không có nhãn phụ tiếng Việt để đối chiếu.
Cử nhân Điều dưỡng Huyền Lê tư vấn qua Zalo 096 226 31 19, 7:00 – 21:00 mỗi ngày.
Nguồn tham khảo
- Báo Đại biểu Nhân dân: Cẩn trọng với các sản phẩm không có tem, nhãn phụ bằng tiếng Việt
- Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa
- Nghị định 15/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm
- Cơ quan Quản lý Hàng hóa Trị liệu Úc (TGA): How are vitamins regulated in Australia?
- NCCIH: Probiotics, Usefulness and Safety
