Cho bé
Men vi sinh cho bé: khi nào thật sự cần, và đọc chủng thế nào cho đúng
Tóm tắt nhanh
- Hiện chưa có khuyến nghị chính thức dùng men vi sinh cho người khỏe mạnh, kể cả trẻ khỏe.
- Tác dụng tùy từng chủng. Tên chủng đầy đủ, ví dụ L. reuteri DSM 17938, quan trọng hơn số lượng chủng trên hộp.
- Chủng L. reuteri DSM 17938 có bằng chứng tốt với khóc dạ đề, chủ yếu ở trẻ bú mẹ hoàn toàn.
- FDA cảnh báo nguy cơ nghiêm trọng khi dùng men vi sinh cho trẻ sinh non nằm viện.
Nội dung chính
Bé đi ngoài lỏng, mẹ nghĩ tới men vi sinh. Bé táo bón, cũng men vi sinh. Bé quấy khóc, biếng ăn, hay ốm: lại men vi sinh. Trong tủ thuốc nhiều nhà, hộp men nằm cạnh lọ vitamin D như một thứ hiển nhiên.
Thực tế là men vi sinh có ích trong vài tình huống rõ ràng, và phần còn lại chưa có đủ bằng chứng. Mẹ biết phân biệt thì đỡ tốn tiền, và bé đỡ uống thứ không cần.
Men vi sinh là gì?
Men vi sinh là vi sinh vật sống được dùng với mục đích mang lại lợi ích sức khỏe. Chúng có trong sữa chua, thực phẩm lên men và viên, giọt bổ sung.
NIH nói rất rõ một điều mà quảng cáo hay bỏ qua: hiện chưa có khuyến nghị chính thức nào ủng hộ hay phản đối việc dùng men vi sinh cho người khỏe mạnh. Chỉ một số tổ chức chuyên môn có hướng dẫn cho chủng cụ thể trong bệnh cụ thể.
Đọc nhãn: tên chủng quan trọng hơn số chủng
Tên một lợi khuẩn có ba phần: chi, loài, chủng.
Limosilactobacillus reuteri DSM 17938
Phần in đậm là chủng, giống như số căn cước của lợi khuẩn. NCCIH nhấn mạnh hiệu quả của một chủng không đảm bảo cho chủng khác, dù cùng loài. Sản phẩm chỉ ghi "Lactobacillus 10 tỷ" thì mẹ không biết được đó là chủng nào, nên cũng không biết nó có được nghiên cứu hay không.
Điều thứ hai là CFU, số vi sinh vật sống. Mẹ nên xem nhãn ghi CFU đến khi hết hạn hay chỉ tại thời điểm sản xuất, vì vi khuẩn sống giảm dần theo thời gian.
| Trên nhãn | Ý nghĩa |
|---|---|
| Tên chủng đầy đủ | Tra được nghiên cứu cụ thể |
| Chỉ ghi tên loài | Không biết chủng nào |
| CFU | Số vi sinh vật sống trong một liều |
| Bảo quản lạnh hoặc dưới 25°C | Ảnh hưởng lượng vi khuẩn còn sống |
Một lưu ý nữa: NCCIH cho biết một số sản phẩm chứa vi sinh vật không có trên nhãn. Mua nguồn rõ ràng là việc đáng làm với nhóm hàng này.
Bằng chứng theo từng tình huống
Khóc dạ đề (colic). Đây là chỗ có dữ liệu tốt. Tổng quan năm 2018 cho thấy L. reuteri DSM 17938 có hiệu quả, chủ yếu ở trẻ bú mẹ hoàn toàn. BioGaia Protectis dùng chủng này. Bé bú bình thì bằng chứng yếu hơn nhiều.
Tiêu chảy do kháng sinh. Tổng quan 23 nghiên cứu trên trẻ em cho thấy men vi sinh có tác dụng bảo vệ, mức bằng chứng trung bình. NIH ghi một số nghiên cứu thấy lợi ích khi bắt đầu trong vòng 2 ngày từ liều kháng sinh đầu tiên.
Tiêu chảy cấp do nhiễm trùng. Một số bằng chứng cho thấy vài chủng giúp rút ngắn thời gian tiêu chảy. Việc chính vẫn là bù nước và theo dõi dấu hiệu mất nước.
Táo bón, biếng ăn, tăng đề kháng. Chưa đủ bằng chứng để khuyên dùng rộng rãi. Bé táo bón hoặc biếng ăn kéo dài cần tìm nguyên nhân, không nên chỉ dùng men.
Ai không nên tự dùng
Nguy cơ cao hơn ở người suy giảm miễn dịch hoặc bệnh nặng. Những ca nhiễm trùng nặng được ghi nhận chủ yếu ở nhóm này. Mẹ có bé sinh non, bé bệnh nền, bé đang nằm viện thì chỉ dùng khi bác sĩ điều trị đồng ý.
Dùng thế nào cho đúng
Nếu bác sĩ đồng ý cho bé dùng:
- Chọn sản phẩm ghi rõ chủng và CFU.
- Dùng đúng liều theo tuổi. Với BioAmicus Complete, bé dưới 1 tuổi dùng theo hướng dẫn của bác sĩ, thường 5 giọt mỗi ngày.
- Đang uống kháng sinh thì cho men cách kháng sinh ít nhất 2 đến 3 tiếng.
- Không pha vào sữa nóng. Pha với sữa hoặc nước nguội.
- Bảo quản đúng nhãn, tránh nóng.
- Đặt thời hạn. Sau vài tuần không thấy khác biệt thì dừng và hỏi lại.
Sản phẩm có sẵn D3 như BioGaia thì nhớ tính vào tổng vitamin D của bé, để không trùng với giọt D3 riêng. Bài cách đọc nhãn vitamin nhập khẩu có cách đổi IU sang mcg.
Những cách hỗ trợ tiêu hóa không cần men
Trước khi nghĩ tới một lọ mới, mẹ thử rà lại vài việc đơn giản:
- Bé dưới 6 tháng: cho bú theo nhu cầu, vỗ ợ hơi sau cữ bú.
- Bé ăn dặm: thêm rau, trái cây, cho uống đủ nước nếu táo bón.
- Bé tiêu chảy: tiếp tục cho bú và bù nước, theo dõi số tã ướt.
- Xem lại các sản phẩm đang cho bé dùng. Sắt có thể làm phân sẫm màu.
Nhiều biểu hiện quấy khóc ở trẻ những tháng đầu tự giảm khi bé lớn lên.
Khi nào phải đưa bé đi khám ngay
Không dùng men và chờ đợi nếu bé có một trong các dấu hiệu:
- Tiêu chảy kèm máu trong phân
- Sốt cao, hoặc bé dưới 3 tháng sốt từ 38°C
- Nôn liên tục, bỏ bú
- Ít tã ướt, môi khô, li bì
- Đau bụng dữ dội, bụng chướng
Mẹ băn khoăn bé có cần men hay không, cứ gửi tuổi bé và tình trạng qua Zalo. Nhiều khi câu trả lời đúng là không cần mua gì cả.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh có cần uống men vi sinh không?
Trẻ khỏe mạnh không có chỉ định chung. Men vi sinh có thể cân nhắc trong tình huống cụ thể như khóc dạ đề hoặc đang dùng kháng sinh, và mẹ nên hỏi bác sĩ nhi trước.
Bé uống kháng sinh thì cho men vi sinh lúc nào?
NIH ghi một số nghiên cứu cho thấy bắt đầu trong vòng 2 ngày từ liều kháng sinh đầu tiên giúp giảm tiêu chảy do kháng sinh. Trên thực tế nên cho cách kháng sinh ít nhất 2 đến 3 tiếng, theo hướng dẫn của sản phẩm.
Men vi sinh càng nhiều chủng càng tốt phải không?
Không hẳn. Hiệu quả của một chủng không suy ra cho chủng khác, và nhiều chủng chưa chắc tốt hơn một chủng đã có nghiên cứu.
Uống men vi sinh lâu dài có hại không?
Ở trẻ khỏe, men vi sinh thường được xem là an toàn, nhưng dữ liệu dài hạn còn hạn chế. Mẹ dùng có mục đích, có thời hạn, không cần uống mãi.
Cử nhân Điều dưỡng Huyền Lê tư vấn qua Zalo 096 226 31 19, 7:00 – 21:00 mỗi ngày.
