Nam giới chuẩn bị có con nên uống gì? Điều nghiên cứu nói và điều quảng cáo nói

Bài này có thể khiến một số người bán kẽm không vui, kể cả chính chúng tôi, vì cửa hàng cũng có bán.

Trên mạng, "đàn ông chuẩn bị có con" gần như đồng nghĩa với kẽm, hàu, selen. Nghe rất hợp lý: kẽm có vai trò trong tạo tinh trùng, nên uống thêm kẽm thì tinh trùng phải khỏe hơn. Chỉ có điều khi đem ra thử nghiệm đàng hoàng, kết quả không như vậy.

Thử nghiệm lớn nói gì

Năm 2020, tạp chí JAMA công bố thử nghiệm FAZST. Các nhà nghiên cứu chia ngẫu nhiên 2.370 nam giới trong các cặp đang điều trị hiếm muộn làm hai nhóm. Một nhóm uống 5 mg axit folic và 30 mg kẽm mỗi ngày trong 6 tháng, nhóm kia uống giả dược.

Hầu hết chỉ số tinh dịch như nồng độ, độ di động, hình thái không khác biệt đáng kể. Tỷ lệ sinh con không tăng. Phân mảnh DNA còn cao hơn một chút ở nhóm uống, và tác dụng phụ đường tiêu hóa nhiều hơn.

Kết luận của nhóm tác giả rất thẳng: kết quả không ủng hộ việc dùng axit folic và kẽm để điều trị vô sinh ở nam giới.

Một điểm cần công bằng: thử nghiệm này ở các cặp đang điều trị hiếm muộn và dùng liều cao. Nó không chứng minh kẽm vô dụng với người thật sự thiếu kẽm. Nhưng nó đủ để nói rằng uống kẽm liều cao "cho chắc" không phải là cách tăng cơ hội có con.

Còn chất chống oxy hóa?

Tổng quan Cochrane cập nhật năm 2022 gom 90 thử nghiệm với 10.303 nam giới. Kết luận là bằng chứng chưa đủ chắc chắn. Chất chống oxy hóa có thể tăng tỷ lệ sinh con sống, nhưng mức độ tin cậy rất thấp, và khi loại các nghiên cứu có nguy cơ sai lệch cao thì không còn thấy lợi ích đó. Tác giả kêu gọi thêm thử nghiệm lớn, thiết kế tốt.

Nói cách khác, chưa ai dám hứa gì, và bất kỳ quảng cáo nào hứa chắc chắn đều đang nói quá.

Những việc có lợi rõ hơn

Theo NHS, đây là những việc đáng làm, và không tốn tiền mua thêm gì:

• Bỏ thuốc lá. Hút thuốc, kể cả hút thụ động, ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và có thể làm giảm chất lượng tinh dịch.
• Hạn chế rượu bia. Uống quá nhiều có thể làm giảm chất lượng tinh trùng. Khuyến nghị chung của NHS là không quá 14 đơn vị cồn mỗi tuần.
• Giữ cân nặng hợp lý. BMI từ 30 trở lên làm giảm khả năng sinh sản.
• Tránh cần sa, cocaine và steroid đồng hóa. Steroid dùng tập gym, lạm dụng lâu dài, có thể làm giảm số lượng và khả năng di chuyển của tinh trùng.
• Hỏi bác sĩ về thuốc đang dùng. Một số thuốc và thảo dược ảnh hưởng đến sản sinh tinh trùng. Đừng tự ngưng, nhưng hãy hỏi.
• Tránh để tinh hoàn quá nóng. NHS ghi nhận mối liên hệ giữa nhiệt độ bìu tăng và chất lượng tinh dịch giảm, dù chưa chắc mặc quần lót rộng sẽ cải thiện được.

Quá trình sinh tinh kéo dài khoảng 74 ngày. Vì vậy mọi thay đổi cần khoảng 2 đến 3 tháng mới thể hiện trong tinh dịch. Hai vợ chồng nên bắt đầu cùng lúc, theo lịch chuẩn bị 3 tháng.

Vậy có nên uống kẽm không?

Có thể, nếu bữa ăn thật sự thiếu, ví dụ ít ăn hải sản, thịt đỏ. NIH đặt nhu cầu kẽm của người lớn trong khoảng 8 đến 12 mg mỗi ngày, và giới hạn trên là 40 mg mỗi ngày từ mọi nguồn, gồm thức ăn, viên uống và sản phẩm khác.

So với giới hạn đó:

• Goodhealth Oyster Plus: khoảng 7 mg kẽm mỗi viên, 2 viên mỗi ngày, khoảng 14 mg.
• Blackmores Bio Zinc: 25 mg kẽm mỗi viên, có vitamin A và B6, người lớn 1 viên mỗi ngày.

Selen cũng vậy. Nhu cầu không cao và giới hạn trên là 400 mcg mỗi ngày theo NIH. Uống thừa kéo dài có thể gây rụng tóc, giòn móng. Nhiều sản phẩm "cho nam giới" gộp cả kẽm và selen, nên bố cộng lại trước khi uống thêm thứ khác.

Ăn gì thay vì uống gì

Bữa ăn có hàu, thịt bò, cá, trứng, các loại đậu và hạt đã cung cấp kẽm và selen ở mức phù hợp cho phần lớn nam giới. Hải sản ở Nghệ An không thiếu, nên đây có lẽ là lựa chọn dễ chịu hơn nhiều so với một lọ viên.

Khi nào bố nên đi khám

Nếu hai vợ chồng đã cố gắng một năm chưa có thai, cả hai nên đi khám, không phải mình vợ. Xét nghiệm tinh dịch đồ là bước đơn giản và cho thông tin rõ ràng hơn mọi lời quảng cáo. Có tiền sử chấn thương tinh hoàn, tinh hoàn không xuống bìu, từng hóa trị hoặc dùng steroid thì nên đi sớm hơn.

Câu hỏi thường gặp